Zure buruari egiten diozun lehen galdera saihestezina da: zer ekarpen egin diezaioket nik lan honi, mendebaldeko literatura dramatikoaren gailurrari, gaur egungo ikusleentzat prestatu nahi badut?
Eta lehenaren ondoren bigarren kezka dator: benetan interesatzen al zaio ikusleari botereak jazarritako printze baten peripezia… erretorikoegia, gizonkoiegia? Eta ez dago hirurik gabeko birik: ez al zenuke beste lanik aukeratu beharko hain originala ez izateko edo anbizio handiegia edo hutsala izateko arriskutik urruntzeko?
Esperientziak esaten dit, hasteko, ez zaiola barne-ahotsari entzun behar, ziztatu eta zirikatu egiten zaituen horri, baizik eta ikaragarri amesten duzun proiektu baten desioak sorrarazten duen ilusioari eutsi behar zaiola. Eta horixe da egingo dudana. Belarrira xuxurlatzen didan deabru txikiaren erantzunek, obra estreinatu ondoren, kazetari baten ahotan amaituko dute bidea. Une horretan, ziur erantzungo diodala orain topatu ezin dudan moduan. Zorionez, sena ez dator bat arrazoiarekin.
Orain arte, egile eta mito klasiko askorekin hitz eginez aurkitu dugu inspirazioa, baina ez gara inoiz ausartu ingeles literaturaren jenioari ekiten. Badirudi ordua iritsi dela. Guk, antzerkia maite dugunok eta antzezpenaren misterioari hainbeste buelta eman dizkiogunok, badakigu harritu egingo garela traizioak betidanik kolpatutako printze honen bihotzean sartuz. Konfiantza horrekin hasi genuen hain proiektu kitzikagarria.
WILLIAM SHAKESPEAREren HAMLET
Shakespearerekin jolas berezi bat egitea proposatzen dugu, haren tragedia garrantzitsuenetako bat zuengana ekarrita: Hamlet. Europako tradizioaren antzerkirik adierazgarrienari ekitean, ezin duzu arauak ezagutu gabe jokatu. Nahiz eta pentsa daitekeen denok ezagutzen ditugula antzerkiaren arauak, zerbaitek dio ez dela hala, ez baita gauza bera, adibidez, Bach entzutea ala Bach interpretatzea. Beraz, zuzenean hasiko gara.
Gauzarik zailena modurik errazenean egiten saiatu nahi dugu, zeren eta, partidaren maila honetan, askoz errazagoa baita edertasuna gauzarik sinpleenetan aurkitzea, sakontasuna hitzik argienetan eta egia bulkada garbienetan aurkitzea. Eta, hain zuzen ere, horixe da Hamlet: bulkada nobleenetik jaiotako benetako antzerkia, gure antzerkigintzak izan behar duen mamia.
Eta koherentea dirudi erronka taularatuko duten pertsonaiak txotxongiloekin eta antzezle demiurgo bakar batekin planteatzea. Haiek arituko dira lanaren barruan igerian, eta esploratu gabeko planeta berri batera iritsiko dira, guztiz bakarrik, amets baten barruan baleude bezala.
Bai, txotxongiloak behar dute izan. Kanpotik begiratzen digutelako eta indar traszendenteez elikatzen direlako.
Egilea: Jaume Policarpioren moldaketa baten adaptazioa
Aktorea: Jorge Valle
Teknika: Mistoa
Gomendatutako Adina: 16 urtetik aurrera
Iraupena: 80’
Hizkuntza: Gasteleraz
PIPAk ez du bizimodu lasai eta barea nahi, baizik eta jolastu, dibertitu, maitemindu, bizitza bizi… Baina pertsonaia harrigarriz betetako mundu batekin egingo du topo: Toful jauntxoa eta haren selfie-makila, Nina andereñoa eta haren izozkia, bankari jauna eta haren makina, baita krokodilo gosetua eta haren burbuilak ere. Txotxongiloen komedia txundigarria, surrealista eta samurra
PIPAk ez du bizimodu lasai eta barea nahi, baizik eta jolastu, dibertitu, maitemindu, bizitza bizi… Baina pertsonaia harrigarriz betetako mundu batekin egingo du topo: Toful jauntxoa eta haren selfie-makila, Nina andereñoa eta haren izozkia, bankari jauna eta haren makina, baita krokodilo gosetua eta haren burbuilak ere. Txotxongiloen komedia txundigarria, surrealista eta samurra
Badira bakarrik bizi arren bakardadeak pisatzen ez dien barne-mundu aberats bat duten adineko pertsonak. Horixe da Inazio zaharraren kasua. Eguneroko bizitza aktibo eta animatuta mantentzen duten erritu txikiz beteta dago. Askaria da Ignaciok gehien estimatzen duen unea: gazta-galletarik onenak te katilu baten ondoan dastatzea, esnatu orduko gehien irrikatzen duen eguneroko plazera da.
Bakarrik bizi diren adinekoentzako omenaldia da ikuskizun hau. Protagonista ez da agure akhar bat, ezta gaixorik ere. Eguneroko errutinaz eta une txiki batzuez gozatzen du.’
Oroimen-lapsus batzuk ditu, noski, eta haren erritmoa ez da oso azkarra, baina hala ere, bizitzeko ilusioak esna mantentzen du, eta, tarteka, haur jostalari eta gogotsu batek gogorarazten digu. Umorez eta sinpatiaz, betiko istorioa azalduko dugu: adiskidetasunarena. Ikaslerik izan gabe, mezu erraz eta sakon bat transmititu nahi dugu, aldi berean; esaten dugu nola alda daitezkeen gauzak norbaitekin egoteak aberastu egiten gaituela eta arima betetzen digula aurkitzen dugunean.
Bi titiriterok manipulatutako giza tamainako txotxongiloa da protagonista. Haren presentziak hainbesteko intentsitatez betetzen du espazioa, eta bi manipulatzaileak ikuslearen aurrean desagertzen dira. Lau eskutarako koordinazioak sinesgarritasun handia ematen dio, eta haren mugimendu guztiak harrigarriak dira ikuskizunaren hasieratik.
Kontrapuntua sagutxo bizaratxoa da, eta protagonistari bere onetik ateratzen dio. Kasu honetan, txotxongiloa hainbat teknikaren bidez erabiltzen da: hagaxkatik urrutiko kontrolera.
Artilugioek eta mekanismoek (konpainiaren aztarna bereizgarria) ustekabeko uneak, une magikoak eta apartekoak sortzen dituzte benetan.
Nora neskatila atsegina, alaia eta bihotz handikoa da. Bere eguneroko bizitza lasaia eta xaloa bere amama Maritxurekin eta Aingeru bere lagun leialarekin igarotzen du. Amamarekin bizi da gurasoak atzerrira joan direlako lan aukera hobeagoak lortu nahian. Aingeru lagun ameslari hutsa eta txoriburua izateaz gain Noraren ikaskidea da, eta jokoak eta abenturak konpartitzen dituzte. Baina Noraren bizimodua guztiz aldatuko da Gotzon ikaskide berria agertzen denean. Harroa, maltzurra eta fanfarroia den Gotzon mutilak Noraren mundu baketsua hankaz gora jarriko du. Zoritxarrez Nora egoera latz horri aurre egiten bakarrik saiatuko da, zenbait jazarpen egoera normaltzat hartuko du eta bere oinazea laguntza eman ahal diotenei kontatu beharrean, ezkutuan gordeko du. Baina sekretuek zenbat eta ezkutuago gorde nahi, orduan eta gehiago bilatuko dute agerian geratzea. Eta Norak isilean gordetzea ez de la arazoen irtenbidea ikasiko du.
Zuzendaritza: Rosa Martínez
Egilea: Rosa Martínez
Aktorea: Rosa Martínez
Teknika: Mistoa
Musika: Carlos Fregtman
Gomendatutako Adina: 5 urtetik Aurrera
Iraupena: 50’
Hizkuntza: Euskera
La Granjak guztioi modu berean eragiten digun gai bat du hizpide: adiskidetasuna. Lagunak ote gara? Nor ez da aritu inoiz baldintzarik gabeko lagun horren bila? Baina… aurkitu al dugu? Txerri, oilo, untxi eta behiak lagunartean bizi diren baserri batean gertatzen da gure istorioa. Halere, beti bezala, badago hanka sartuko duen norbait…
Zuzendaritza: Juan Luis Clavijo
Egilea: Mercedez Izquierdo
Aktoreak: Mercedes Izquierdo eta Irahi Romero
Teknika: Eskularru-txotxongiloak
Gomendatutako Adina: 5 urtetik aurrera
Iraupena: 50’
Hizkuntza: gaztelania
Titirijai Tolosako Nazioarteko Txotxongilo Jaialdiaren 38. edizioa 2020ko azaroaren 21etik 29ra ospatuko da. Konpainia ezberdinek haur, haurtxo eta helduentzako ikuskizunak eskainiko dituzte Tolosan. Tolosaz gain, aurten zirkuitu ibiltaria iritsiko den herrietan ere ikuskizun ezberdinak egongo dira.
Haurrentzako eta helduentzako tailerrak ere egongo dira, kale ikuskizunekin batera.